VAPZ of IPT voor zelfstandigen met vennootschap? We maken het helder voor u.

Pensioen van zelfstandigen met een vennootschap: wat u moet onthouden

• Uw wettelijke pensioen is het pensioen dat de overheid u zal uitkeren. 
• U kan dit aanvullen met een aanvullend pensioen gekoppeld aan uw beroepsactiviteit, met fiscale voordelen tot gevolg. 
• Zelfstandigen die actief zijn in een vennootschap kunnen dit zowel via het Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen (VAPZ) als via een Individuele Pensioentoezegging (IPT). 
• Het fiscale voordeel van een VAPZ verlaagt de personenbelasting en heeft ook een impact op de sociale bijdragen. 
• De premies van een IPT worden door uw vennootschap gestort. Het fiscale voordeel maakt het mogelijk het bedrag van de vennootschapsbelasting te verlagen.  
• Er is een maximumbedrag voor wat u in een VAPZ stort. 
• Het bedrag dat u kan sparen via een IPT is beperkt door de 80%-regel. 

Wettelijk pensioen zelfstandigen: voldoende voor later?

In België is het wettelijke pensioen van zelfstandigen lager dan dat van werknemers en ambtenaars, wat onvermijdelijk een impact heeft op de levensstandaard. En dat geldt uiteraard ook voor zelfstandige bedrijfsleiders.

Wettelijk pensioen: wat is dat?

Het wettelijke pensioen (ook wel de 1e pensioenpijler genoemd) is het pensioen dat de overheid u zal uitkeren op basis van uw beroepsactiviteit en de betaling van sociale bijdragen.   

Het bedrag hangt af van uw inkomen, statuut (zelfstandige, werknemer of ambtenaar), loopbaanduur en gezinssituatie, en het zal in elk geval lager zijn dan het beroepsinkomen. 

Bovendien ligt het pensioenbedrag voor zelfstandigen momenteel het laagste: volgens het platform PensionStat.be bedroeg dat €1.243 in januari 2025. Voor een werknemer is dat €1.714 en voor een ambtenaar €3.588.    

Hoe vermijdt u de impact van die inkomensdaling op uw toekomstige levensstandaard? Door nu te handelen, onder meer dankzij de mechanismen van het aanvullende pensioen: u spaart voor uw pensioen en krijgt nu al voordelen, hoofdzakelijk op fiscaal vlak.  

Een aanvullend pensioen voor zelfstandigen: wat is dat?

Het aanvullende pensioen werd door de overheid ingevoerd om pensioensparen aan te moedigen via incentives, voornamelijk fiscale. Wat hebben al die aanvullende pensioenoplossingen, die onderverdeeld worden in de 2e pensioenpijler, gemeen? Ze hebben een rechtstreeks verband met uw beroepsactiviteit. Sommige oplossingen zijn gericht op zelfstandigen, en zelfs specifieker op zelfstandigen met een vennootschap. 

Pensioen uit de 2e pijler: op initiatief van zelfstandigen

Als zelfstandige ligt de bal in uw kamp: u moet zelf actie ondernemen om de voor u passende aanvullende pensioenregeling te kiezen en te activeren. Er zijn 2 oplossingen die heel relevant zijn voor bedrijfsleiders.

• Het Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen, of VAPZ  
• De Individuele Pensioentoezegging, of IPT 

Voor het specifieke geval van de geconventioneerde medische beroepen kan door het RIZIV een premie gestort worden om een aanvullend pensioen op te bouwen, zoals hier toegelicht.  

Het VAPZ: de pensioenoplossing voor alle zelfstandigen 

Het VAPZ is een interessante oplossing voor het aanvullende pensioen van zelfstandigen, inclusief bedrijfsleiders. Dat heeft verschillende redenen:   

• Het is toegankelijk voor alle statuten: zelfstandigen met een eenmanszaak of een vennootschap, in hoofdberoep of bijberoep, meewerkende echtgenoten met maxi-statuut en zelfstandige helpers. 
• Met het belastingvoordeel verlaagt u niet alleen uw personenbelasting, maar ook uw sociale bijdragen.    
• U kan jaarlijks het gestorte bedrag aanpassen of beslissen om niets te storten. 
• Uw vrij aanvullend pensioencontract kan u ook extra bescherming bieden, bijvoorbeeld bij arbeidsongeschiktheid of overlijden. Dat kan door optionele waarborgen toe te voegen aan uw contract. Of door te kiezen voor het Sociaal Vrij Aanvullend Pensioen, een specifieke vorm van het VAPZ. 

VAPZ, sparen met een fiscaal voordeel 

Hoe werkt het VAPZ en wat moet u doen om ervan te profiteren?  

1. U ondertekent een vrije aanvullende pensioenovereenkomst bij de pensioeninstelling van uw keuze.  
2. De bijdragen die u stort, vormen een reserve voor uw toekomstig pensioen. Dit kapitaal zal interesten genereren, soms met een winstdeelname.  
3. U trekt de bijdragen fiscaal af als beroepskosten in de personenbelasting.  
4. Uw belastbare beroepsinkomsten dalen dankzij deze aftrek, net als de belastingen die u op basis daarvan betaalt. 
5. Het bedrag van de sociale bijdragen wordt berekend op basis van uw beroepsinkomen en zal dus ook dalen.  
6. Het bedrag dat u gespaard hebt, ontvangt u wanneer u uw wettelijk pensioen aanvraagt. U krijgt er dus niet vroeger toegang toe (behalve om een vastgoedproject te financieren). Bij de storting worden RIZIV-inhoudingen (3,55%) en een solidariteitsbijdrage (2%) afgetrokken van het bedrag. 

Hoeveel kan u in uw VAPZ storten?

Is er een limiet voor wat u kan sparen en fiscaal aftrekken via uw VAPZ? Ja: het bedrag van uw premies is onderworpen aan een wettelijk minimum en maximum. 

• U moet minstens €100 storten in uw VAPZ (€111 voor een VAPZ, zie hieronder). 
• Het maximaal aftrekbare bedrag per jaar hangt in eerste instantie af van uw referentie-inkomen. In 2026 kan u maximaal 8,50% van dat inkomen storten voor een VAPZ en 9,78% voor een Sociaal VAPZ (zie hieronder).
• Het aftrekbare maximum hangt ook af van een absoluut plafond. Wat uw inkomen ook is, u kan maximaal €4.251,39 storten via uw VAPZ en €4.891,60 via een Sociaal VAPZ (zie hieronder). 

Het Sociaal VAPZ als alternatief

Het Sociaal Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen is een variant van het VAPZ.   

Naast pensioensparen en een fiscaal voordeel geniet u een extra bescherming, het zogenaamde solidariteitsluik. Concreet krijgen u of uw nabestaanden een financiële tegemoetkoming in bepaalde situaties: arbeidsongeschiktheid of invaliditeit, overlijden …   

Een deel van de premie (wettelijk minimum van 10%) dekt die sociale tegemoetkomingen.  

De verschillen tussen een VAPZ en Sociaal VAPZ

Het referentie-inkomen voor mijn VAPZ: wat is dat? 

Het referentie-inkomen is uw geïndexeerde netto belastbare beroepsinkomen van 3 jaar geleden. U vindt dit op het betalingsbericht van uw sociale bijdragen opgesteld door uw sociaal verzekeringsfonds. Als u minder dan 3 jaar zelfstandige bent, gebeurt de berekening van uw premie op basis van het bedrag van uw sociale bijdragen.

De Individuele Pensioentoezegging (IPT): het aanvullende pensioen voor zelfstandigen met een vennootschap

Als zelfstandige bedrijfsleider kan u ook sparen met een fiscaal voordeel via een Individuele Pensioentoezegging (IPT). En indien nodig zo het aanvullende pensioen opgebouwd via een VAPZ, aanvullen.

Het principe van de IPT: uw vennootschap doet bijdragen en trekt die af, het pensioenkapitaal komt u toe

De IPT is een aanvullende pensioenoplossing die uitsluitend bestemd is voor zelfstandige bedrijfsleiders met een vennootschap. 

Hoe werkt het? 

• Uw vennootschap betaalt bijdragen en trekt die fiscaal af van de vennootschapsbelasting. 
• Zo wordt een pensioenkapitaal voor u opgebouwd, dat u krijgt wanneer u uw wettelijk pensioen opneemt. 

U kan een VAPZ en een IPT combineren om het globale bedrag van uw aanvullende pensioen te verhogen.  

Weet bovendien dat het ook mogelijk is om een inhaalbijdrage te storten voor al gepresteerde loopbaanjaren in de vennootschap en voor maximaal 10 jaar effectief buiten de vennootschap gepresteerd. 

Wat is het belangrijkste verschil tussen een VAPZ en een IPT?

Het fiscale voordeel van het VAPZ geldt voor de personenbelasting, dus als aftrek van uw inkomsten als bedrijfsleider, en heeft ook een impact op uw sociale bijdragen. 

Voor de IPT heeft het fiscale voordeel betrekking op de vennootschapsbelasting. Maar er is geen impact op het bedrag van uw sociale bijdragen.  

IPT: hoe werkt het?

1. U analyseert wat uw vennootschap kan storten in de IPT.  
2. U kiest een pensioeninstelling waarmee uw vennootschap een IPT afsluit.  
3. U hebt meestal de keuze tussen een oplossing met kapitaalbescherming en gewaarborgde interesten, of zonder kapitaalbescherming, maar met een potentieel hoger rendement. U kan beide ook combineren.  
4. U kan aan uw contract aanvullende waarborgen toevoegen die u en uw nabestaanden beschermen bij onvoorziene omstandigheden: arbeidsongeschiktheid, overlijden … 
5. Uw vennootschap betaalt bijdragen die zij fiscaal zal aftrekken als beroepskosten, wat haar belastbare winst zal verminderen.  
6. De IPT wordt in principe niet beschouwd als een voordeel van alle aard. De stortingen van de bijdragen door uw vennootschap hebben voor u dus geen impact op de personenbelasting.  
7. Wanneer u uw wettelijk pensioen opneemt, krijgt u het bedrag van dit aanvullend pensioen.  
8. Van het bedrag worden RIZIV-bijdragen (3,55%) en solidariteitsbijdragen (2%) ingehouden, net zoals een taks in de personenbelasting (van 10% tot 20%, naargelang het moment waarop u met pensioen gaat en uw loopbaanduur). 

IPT: wat zijn de maximale stortingen en beperkingen?

Er is in principe geen plafond voor stortingen door uw vennootschap in een IPT. Maar aangezien het aanvullende pensioen u toekomt, moet u toch rekening houden met de 80%-regel. En om een IPT af te sluiten, moet u bovendien een maandelijkse vergoeding als bedrijfsleider ontvangen.

De 80%-regel: wat is dat?

De 80%-regel is een wettelijk mechanisme dat een limiet vastlegt voor uw toekomstige globale pensioen, dus zowel voor wat u ontvangt via uw wettelijke als via uw aanvullende pensioen. Alle aanvullende pensioenoplossingen die u hebt, tellen mee in deze berekening: VAPZ, IPT … 

• Dat globale pensioen mag niet hoger zijn dan 80% van uw beroepsinkomen (dat van de laatste jaarlijkse brutobezoldiging bij een IPT).  
• De berekening voor de toepassing van de 80%-regel gebeurt onder meer op basis van een raming van de bedragen van het wettelijke en het aanvullende pensioen (uitgedrukt in jaarlijkse rente).  
• Gezien de complexiteit van de berekening, vereist de raming van uw IPT-bedrag op basis van de 80%-regel de tussenkomst van een specialist in aanvullende pensioenen.

Uw pensioenkapitaal om een vastgoedproject te financieren

Onder bepaalde voorwaarden kan u uw VAPZ- en IPT-spaargeld vóór uw wettelijk pensioen gebruiken om zowel privé- als professionele aankopen of renovaties van onroerende goederen in de Europese Economische Ruimte te financieren.  

Het is een interessant financieringsalternatief voor het hypothecair krediet, onder meer omdat er geen krediet-, notaris- of registratiekosten aan verbonden zijn.   

Die verrichting kan gebeuren onder de vorm van een voorschot, maar houdt ook de betaling van interesten op het geleende bedrag in. 

Pensioensparen in de 3e pijler, de bonus zonder link met uw zelfstandige activiteit

Wil u uw spaarbedrag aanvullen via de aanvullende pensioenoplossingen? Bij pensioensparen doet u dat met een fiscaal voordeel. De oplossingen uit de 3e pensioenpijler zijn niet gelinkt aan uw beroepsactiviteit. Ze zijn toegankelijk voor alle Belgische burgers vanaf 18 jaar en het belastingvoordeel is cumuleerbaar met dat van uw aanvullend pensioen.

Zelfstandigen met een vennootschap: verschillende oplossingen voor een aanvullend pensioen

Wat moet u onthouden uit dit artikel? 

Vooral dat de pensioenvoorbereiding een echte uitdaging is voor zelfstandigen. En dat de fiscale voordelen aanvullende pensioenoplossingen interessant maken.   

APZ, IPT of beide?

Als bedrijfsleider van een vennootschap kan u tegelijkertijd genieten van de voordelen van een VAPZ en een IPT.  

Met het VAPZ kan u zowel uw belastingen als uw sociale bijdragen verlagen, maar het spaarbedrag en het belastingvoordeel zijn beperkt door een plafond.  

De IPT wordt door uw vennootschap gefinancierd in uw voordeel, wat interessant voor u is. Er is geen absoluut plafond op het spaarbedrag, maar het bedrag hangt af van de 80%-regel en dus van uw bezoldiging als bedrijfsleider.  

Om uw aanvullende pensioenoplossingen te kiezen en de bedragen die u eraan toekent, is het dus belangrijk om uw globale financiële situatie en die van uw vennootschap te analyseren. Zo kan u uw voordelen in de personen- en vennootschapsbelasting maximaal benutten.